Spor basınının usta ismi Aybars Hünalp, bisiklet sporunda mekaniğin yarattığı değişimi yazdı:
BİSİKLETDE MEKANİK DOPİNG OLUYOR MU?
Bisiklet Federasyonu Başkanı Emin Müftüoğlu ve yönetim kurulundaki arkadaşları bu sporun yayılması için olanca güçleriyle çalışırken, yurdışında mekanik doping konusu gündemdeki yerini koruyor. İngiltere’deki gözümüz kulağımız Rıdvan Ertuğ bugün ada basınında yer alan bir haberi paylaştı. Kendisinin ilettiği bilgileri sizlerle paylaşmak istedim.
Bisiklet sporunu öldürebilecek doping
Sporun onlarca yıllık uyuşturucu skandallarından sağ çıkmasına rağmen, içeriden kaynaklar, yaygın ‘mekanik doping’ söylentilerinin doğru olduğu kanıtlanırsa bunun ölümcül bir darbe olabileceğini söylüyor, Jeremy Whittle yazıyor
The Observer gazetesi – 1 Jun 2025
Hileleri görmek: Yarış bisikletlerinde bitiş noktasında elde taşınan X-ray tarayıcıları kullanılarak gizli motorlar kontrol ediliyor.
Giro d’Italia bitiş çizgisinin 30 derecelik karmaşasında, terlemiş bisikletçiler, bezmiş takım personeli, saldırgan TV ekipleri ve VIP konuklarla dolu bir ortamda, bisiklet dünyasının teknolojik dolandırıcılıkla mücadele sorumlusu Nick Raudenski, gizli motorları kontrol etmek için götürmeyi planladığı bisikletleri yakındaki bir çadıra etiketliyor.
Eski ABD İç Güvenlik Müfettişi Raudenski, kendisi ve ekibinin bu yılki yarışta Giro’daki bisikletçilerden herhangi birinin “motor dopingi” yaptığını tespit etmek istiyorsa hızlı çalışması gerekiyor.
Refakatçi eşliğindeki bisikletler ve sürücüler birkaç metre uzağa götürülüyor, bisikletler elde taşınan X-ray cihazlarıyla hızla taranıyor ve eğer normal olduğuna karar verilirse bisikletçilere geri bırakılıyor.
Bir süredir her şey normal kabul ediliyordu. İlk ve şimdiye kadar tek sürücünün, 2016 Dünya Cyclocross Şampiyonası’nda e-bisiklet kullandığı için yasaklanan Belçikalı Femke van den Driessche’nin yakalanmasının üzerinden neredeyse on yıl geçti.
Ancak bisiklet yarışlarındaki en büyük zaferleri kazanmak için gizli motorların kullanıldığına dair ısrarcı söylentiler ortadan kalkmayacak. Yarışlar sırasında bisikletlerden gelen garip sesler ve yarış ortasında çılgınca bisiklet değişimleri hakkında hikayeler var.
İçeriden gelenlerin çoğu, Tour de France kazananını içeren bir motor doping skandalının bisiklet için ölümcül olabileceğine inanıyor. Sporun yönetim organı UCI’nin başkanı David Lappartient, “Bisiklette motorla hile yapma vakası varsa – üzgünüm ama bu sporumuzu mahveder.” dedi.
Fransız muhtemelen haklıdır. Acı, fedakarlık ve yoldaşlık üzerine markasını kurmuş bir yarışı kazanmak için e-bisiklet kullanan sarı mayo? Bu, Lance Armstrong gibilerinin kullandığı herhangi bir “geleneksel” doping stratejisinden çok daha kötü, en büyük ihanet olurdu.
Söylentiler kısmen, 1998 gibi erken bir tarihte gizli bir motor için “büyük para” aldığını iddia eden kötü şöhretli mucit Stefano Varjas’ın iddialarıyla körüklendi.
Özellikle 2015 yılında Fransa Anti-Doping Ajansı’nın eski test direktörü Jean-Pierre Verdy, bir düzineden fazla sürücünün motor kullandığını iddia ettiğinde, Tour de France’ta motor kullanıldığına dair iddialar da ortaya atılmıştı.
Son on yılda Tadej Pogačar, Chris Froome, Alberto Contador ve Fabian Cancellara gibi isimlerin olağanüstü performansları komplo teorisyenlerini körükledi. Hepsi tutarlı bir şekilde herhangi bir yanlış yapmayı reddetti.
Raudenski’nin 2024’te, üst düzey ceza soruşturmasında özgeçmişiyle atanması, UCI’nin çabalarının ciddiyetinde büyük bir sıçramayı temsil ediyor. Takımlar ve sürücüler tarafından kendisine saygıyla davranıldığını söylüyor ancak aynı zamanda onların tetikte olduğunu da biliyor.
“Birinin hile yöntemini nasıl kullanacağına dair farklı yollara bakmalıyız,” diyor Amerikalı, “bir rakibin önüne geçmek, enerji tasarrufu yapmak, bir hizmetçinin tırmanışta motor hızıyla ilerlemesi gibi. Bunun potansiyel olarak nasıl olabileceğine dair görüşümüzü genişletmeye çalışıyorum.”
Şu anda, tespit büyük ölçüde iPad’lerin herhangi bir “ani yükselişi” tespit etmesine dayanıyor
‘Doğru şeyi yapmak isteyen insanlara ihtiyacımız var. Dürüstlük kültürüne doğru ilerlemeliyiz’
Nick Raudenski
– Kadroya gizlenmiş bir motor veya bataryanın neden olduğu manyetik alanlardaki bozulmalar – Her başlangıçta bisikletlerin taranması, ardından bitişte elden X-ray işlemi.
Ancak yarış içi izleme gibi daha az statik diğer yöntemlerin yakında devreye girebileceğini söylüyor. “Yarışta neyin mantıklı olduğuna dayalı hedefli bir yaklaşıma doğru ilerliyorum. Birisi bir gün gerçekten iyi, ertesi gün o kadar iyi değil mi?”
Yarış sonrası kontroller hakkında sürücülere önceden bilgi verilmez ve ancak yarış tamamlandıktan sonra bilgi verilir.
“Doping kontrolü için seçilen herkesin bisikletleri otomatik olarak kontrol edilir. Doping kontrolü olmayan belirli hedefleme yaparsak, bisikletleri etiketlerken bisikletlerinin hedefli bir teknoloji dolandırıcılığı kontrolü için seçildiğini bildiririz.”
Raudenski, bitiş çizgisini geçen bir bisikletin teknoloji sahtekarlığı testlerinden kolayca geçmesinin, o sürücünün yarış sırasında bir motor kullanmadığı anlamına gelmediğini kabul ediyor. “Bisiklet değişiklikleri, tekerlek değişiklikleri var, sürücüler tırmanıştan önce, mekanik bir arızaları varsa bisiklet değiştiriyor ve sonra farklı bir bisikletle bitiriyorlar.”
Kısacası, Raudenski ve ekibinin her yerde gözlere ihtiyacı var. “Programımız gelişmeye devam ediyor ve insanların bundan nasıl sıyrılmaya çalışacağını düşünüyoruz.”
Geçtiğimiz haziran ayında Lappartient’in UCI’nin motor dopingi konusunda bilgi verenlere nakit ödül vereceğini duyurması çok konuşulmuştu.
Raudenski bunun ne kadar başarılı olduğunu veya herhangi bir ödülün ödenip ödenmediğini açıklamayacak. “Ödül programı, başka hiçbir şekilde elde edemeyeceğimiz bilgileri elde etmek için kuruldu,” diyor. “Bunun işlemsel olduğu görüşünden kaçınmak istiyorum.
“Hiçbir şekilde tehlikeye atılmamış sağlam ve güvenilir bilgiler istiyoruz. Doğru şeyi yapmakla ilgilenen insanlar istiyoruz. Dürüstlük kültürüne doğru ilerlemeliyiz.”
UCI’nin teknoloji dolandırıcılığı ekibinin buna karşı olduğu konusunda şüphe yok. Yarışlar boyunca birden fazla bisiklet kullanan ve birden fazla tekerlek değiştiren birden fazla sürücü, şu anda mevcut kaynaklarla herhangi bir olası el çabukluğunun izlenmesini neredeyse imkansız hale getiriyor. Raudenski ve ekibi samanlıkta iğne arıyor.
UCI teknisyenleri tarayıcılarına sahipken, potansiyel dolandırıcılıkları ortaya çıkarmak için giderek daha fazla istihbarata, ihbarcılığa, polise ve medyaya güveniyorlar.
İhbarcıların, medyanın ve polisin sıklıkla rol aldığı geçmiş doping skandalları, kamu ve sporcu sağlığı sorunları etrafında dönmüştür. Ancak gizli teknolojilerle hile yapmak tamamen etik bir sorundur.
Motor dopingi sporun temel prensiplerini çarpıtabilir, ancak kan nakli veya karbonmonoksit gazı soluma gibi yöntemlerin aksine sporcu sağlığı açısından herhangi bir risk taşımaz.
Ancak Raudenski’nin, pelotonda gizli motorlar kullanarak yarış kazanan sürücülere karşı yaygın bir hoşnutsuzluk duyması da olası.
Doping sonuçta bir şey, ama kan nakli yaptırmış olsanız, mikrodoz EPO almış olsanız ve kortikosteroidlere “ağır basmış” olsanız bile, yine de pedal çevirmeniz ve terlemeniz gerekir.
